Loading...

Alexandrıa Troas Antik Kenti

Alexandrıa Troas Antik Kenti
Alexandrıa Troas Antik Kenti

Antik kent ilk olarak Erken Hellenistik dönemde MÖ 311 yılında Antigonos Monophthalmos tarafından Neandria, Larisa, Kolonai, Hamaxitos, Kebren ve Skepsis yerleşimlerinin halklarının zorunlu göçe tabi tutulması (Synoikismos) sonucu nüfusu oluşturularak Antigoneia adıyla kurulmuştur. MÖ 301 yılında Lysimachos tarafından Alexandria Troas adıyla yeniden tahkim edilen antik kent MÖ 12 yılından önce, İmparator Augustus zamanında colonia Augusta Troadensis adı ile Roma kolonisi haline dönüştürülmüştür. Roma için çarpışmış emekli askerlerin kentin bir Roma kentine dönüştürülmesinde çalıştığı Alexandria Troas bu tarihten sonra gelişme göstermeye başlamıştır.

MS 1. yüzyılda Aziz Paulus iki kez kenti ziyaret eder ve Hıristiyanlığı anlatmak üzere antik kentin limanından Yunanistan’a doğru denize açılır.  Aziz Paulus’un ikinci gezisi sonrası uğradığı antik kentte bir müddet kaldığı ve burada Hıristiyanlık ile ilgili sohbetler yaptığı anlatımlardan olduğu bilinmektedir.  MS 2. yüzyılda Roma İmparatoru Hadrian’ın destekleriyle yerleşime hamam, çeşme ve su iletim sistemi gibi önemli su yapıları kazandırılmıştır.

İmparator Hadrian dönemi, antik kentin ekonomik olarak da gelişme gösterdiği, Çığrı Dağı çevresinden elde edilen ve marmortroadense olarak tanımlanan granitten üretilen devasa sütunların Akdeniz Havzasındaki pek çok Roma yerleşimine ihraç edildiği bir dönem olmuştur. MS 4. yüzyılda Roma imparatoru I. Konstantin’in İmparatorluğun başkentini taşıma evresinde Alexandria Troas’ın ismi düşünülse de bu düşünce gerçekleşmez. MS 5. yüzyıldan MS 8. yüzyıla kadar ismi Hıristiyanlık ile ilgili bazı metinlerde geçen antik kentte yaşam zayıflayarak MS 11-13. yüzyıllara kadar devam eder.

Günümüzde 8 km’den daha uzun bir sur ile çevrelenmiş olan antik kentin sur içinde yaklaşık 4500 dönümlük bir araziye yayıldığı tespit edilmektedir. İlk kuruluş zamanından itibaren teraslar üzerine yayılmış olan yapılaşmalar Roma döneminde genişletilen yeni teraslar üzerindeki yapılarla devamlılık göstermektedir.

Ege Denizi’nden yaklaşık 4,5 km doğudaki Kestanbol Kaplıcaları’nın bulunduğu bölgeye kadar geniş bir alana yayılmakta olan Roma Koloni şehrinin en önemli bölümü bugün arkeolojik araştırma ve kazıların yoğun olarak devam ettiği Forum alanıdır. Roma yerleşiminin merkezini oluşturan bu alanda günümüzde batıda aşağı agoraya geçişi sağlayan Kryptoportikus ve Hellenistik stoa ile gerisindeki Hellenistik dönem çarşı yapısı yer almaktadır.

Alanın kuzeyi doğu-batı doğrultulu cadde olan Decumanus tarafından sınırlandırılmaktadır. Alanın doğusunda ise bugün henüz kazısı yapılmamış olan Odeion ile kazıları tamamlanmış olan podyumlu salon ve onun gerisindeki Polygonal yapı uzanmaktadır. Forum platosu üzerine ise antik yerleşimin bir Roma kolonisine dönüştürüldüğü süreçteki ilk dini yapısı olan, İmparator Augustus ile tanrıça Roma’ya adanmış olması muhtemel podyumlu bir tapınak ve yapının doğu cephesinin önünde forum çeşmesi yerleştirilmiştir. Forum alanın çevresinde ve sınırlarında batıda yer altı tonozlu galerisi, doğuda ve güneyde olasılıkla ortası sütun dizisi ile bölünmüş iki portiko yer almaktadır. Kuzeyde ise caddenin tonozları üzerine oturtulmuş bir portiko daha olması muhtemeldir. Forum dışında Herodes Attikus Hamamı, anıtsal çeşme yapısı, doğu kapısı, Maldelik-Capitolium, surlar ve antik liman günümüzde görülebilen başlıca yapıları oluşturmaktadır.

1993-1995 yılları arasında Prof. Dr. Coşkun Özgünel tarafından başlatılan sistematik yüzey araştırmaları, 1997 yılından itibaren Prof. Dr. Elmar Schwertheim ve ekibi tarafından sistematik kazılara dönüştürülmüştür.  2011 yılından itibaren kazı ve araştırmalar Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Erhan Öztepe ve ekibi tarafından yürütmektedir.